Νομοθεσία

Ισχύουσα νομοθεσία για τα Καταδυτικά Πάρκα

 

 

Α. Βασική νομοθεσία

1.Τα Καταδυτικά Πάρκα θεσπίζονται με το άρθρο 13 του ν.3409/2005 (ΦΕΚ/Α/273/2005), όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 10 του ν.4296/2014 (ΦΕΚ/Α/214/2014).

2.Ο όρος και ο θεσμός του αμιγώς Καταδυτικού Πάρκου φαίνεται να χρησιμοποιείται για πρώτη φορά από την παραπάνω Ελληνική νομοθεσία, που σε συνδυασμό και με τον νόμο 2971/2001 περί αιγιαλού και παραλίας, προβλέπει την δυνατότητα χαρακτηρισμού και παραχώρησης αυτοτελών θαλάσσιων εκτάσεων, ανεξάρτητων από τις Εθνικές θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές, για την δημιουργία Καταδυτικών Πάρκων και μάλιστα τόσο από δημόσιους, όσο και από δημοτικούς, ιδιωτικούς ή και μικτούς φορείς, καθώς και από μη κυβερνητικές οργανώσεις.

3.Με τον τρόπο αυτόν παρέχεται η δυνατότητα σχηματισμού ενός ευρέως Εθνικού Συστήματος – Δικτύου αποτελεσματικά και αειφορικά προστατευόμενων και διαχειρίσιμων περιοχών μικρού μεγέθους, με τη μορφή των οικονομικά αυτόνομων και βιώσιμων Καταδυτικών Πάρκων, τα οποία επιτρέπουν τον ευέλικτο πειραματισμό με κάθε μορφή δημόσιας, ιδιωτικής ή μικτής πρωτοβουλίας και διαχείρισης, δηλαδή την κινητοποίηση του πλήρους φάσματος των κοινωνικών και οικονομικών δυνάμεων της τοπικής κοινωνίας του χώρου ίδρυσης αυτών.

4.Σημαντική καινοτομία του Ελληνικού νόμου για τα Καταδυτικά Πάρκα είναι, ότι η πρόβλεψη για την δημιουργία τους, μέσω παραχώρησης θαλάσσιου χώρου εκ μέρους της πολιτείας, διαφοροποιεί και την μορφή και την αποτελεσματικότητα της προστασίας, που παρέχεται στο περιβάλλον, αφού εκτός από την θέσπιση νομικών απαγορεύσεων και την αστυνόμευση από τα αρμόδια κρατικά όργανα, (Λιμενικές Αρχές για την Ελλάδα), που, όπως είναι γνωστό, δεν επαρκούν πάντοτε, με την σύμβαση παραχώρησης δημιουργούνται ιδιωτικά δικαιώματα, προστατεύσιμα εκ μέρους των παραχωρησιούχων τόσο δικαστικά, όσο και, κυρίως, άμεσα και αυτοδύναμα, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του Αστικού Κώδικα.

5.Εκ των βασικών συντακτών του νόμου 3409/2005, όπως και του άρθρου 10 του ν.4296/2014 ήταν η «Δικηγορική Εταιρεία Αθηνών Δ. Μαρκάτος & Συνεργάτες» σε συνεργασία με τον ιχθυολόγο Κ. Κούτση και άλλα στελέχη του σωματείου μας.

6.Παρά την εισήγηση αυτών, στο άρθρο 13 προβλέφθηκε ρύθμιση, ότι παρά την αντίθετη εισήγηση, τα καταδυτικά πάρκα θα πρέπει να απέχουν απόσταση 3 ναυτικών μιλίων από κηρυγμένους ενάλιους αρχαιολογικούς χώρους.

7.Η ρύθμιση αυτή δημιούργησε σημαντικό πρόβλημα και εμπόδιο για την ανάπτυξη των καταδυτικών πάρκων στην Ελλάδα.

8.Όπως τεκμηριώνεται σε σχετικό επιστημονικό άρθρο στο νομικό περιοδικό «Περιβάλλον και Δίκαιο», που αναδημοσιεύεται σε άλλο σημείο της ιστοσελίδας του Τριαιναστέρα, πρόκειται για παράλογη και άχρηστη απαγόρευση. Ήδη από τον Φεβρουάριο 2016 από την πλευρά του σωματείου μας και με ταυτόσημο περιεχόμενο έχει συνταχθεί και υποβληθεί στο Υπουργείο Πολιτισμού σχέδιο νόμου με την εισηγητική του έκθεση για την κατάργηση του συγκεκριμένου περιορισμού. Το υποβληθέν σχέδιο νόμου, που έχει ομοίως εκπονηθεί από την «Δικηγορική Εταιρεία Αθηνών Δ. Μαρκάτος & Συνεργάτες», παρατίθεται αυτούσιο σε άλλο σημείο της ιστοσελίδας του Τριαιναστέρα.

 

Β. Χωροταξική νομοθεσία

1.Από πλευράς Χωροταξικής Νομοθεσίας, για τα Καταδυτικά Πάρκα ισχύει το Ελληνικό Γενικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης (Απόφαση ΥΠΕΧΩΔΕ 6876/4871/2008, ΦΕΚ/Α/128/2008), σε συνδυασμό με το Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού για τον Τουρισμό (Απόφαση ΥΠΕΧΩΔΕ 24208/2009, ΦΕΚ/Β/1138/2009), που στο άρθρο 6, υποκεφάλαιο Ε.1.3. καθιερώνει τον καταδυτικό τουρισμό και την ανάπτυξή του μέσω Θεματικών Καταδυτικών Πάρκων με καθολική χωροθέτηση και πρόβλεψη περιμετρικών ζωνών περιορισμένης αλιείας, ώστε να παρέχεται η δυνατότητα αντισταθμιστικών ωφελημάτων για τους επαγγελματίες αλιείς.

2.Εκ των βασικών συντακτών του Ειδικού Χωροταξικού Σχεδίου για τον Καταδυτικό Τουρισμό ήταν η «Δικηγορική Εταιρεία Αθηνών Δ. Μαρκάτος & Συνεργάτες» σε συνεργασία με τον ιχθυολόγο Κ. Κούτση και άλλα στελέχη του σωματείου μας.

 

Γ. Νομοθεσία για την ίδρυση Ενάλιων Επισκέψιμων Αρχαιολογικών Χώρων, ΕΕΑΧ, (Αρχαιολογικά Καταδυτικά Πάρκα).

1.Οι ενάλιοι επισκέψιμοι αρχαιολογικοί χώροι προβλέπονται με το άρθρο 11 παρ.1 περίοδος 2 του ν.3409/2005 και κηρύσσονται με ΚΥΑ Πολιτισμού και Ναυτιλίας.

2.Με την παρ.1 του άρθρου 44 του Ν. 4179/2013 προστέθηκε εδάφιο, που προβλέπει, ότι: με την ίδια απόφαση μπορεί να παρέχεται η δυνατότητα κατάρτισης προγραμματικών συμβάσεων πολιτισμικής ανάπτυξης κατ’ εφαρμογή της παραγράφου 5 του άρθρου 100 του ν.3852/2010 (ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗΣ) (ΦΕΚ/Α/287/2010), με τις οποίες θα εξειδικεύονται τα έργα, προγράμματα και υπηρεσίες πολιτιστικού χαρακτήρα εντός των επισκέψιμων ενάλιων αρχαιολογικών χώρων, καθώς και τα ζητήματα οργάνωσης, διαχείρισης, επίβλεψης και εκμετάλλευσης των επιτρεπόμενων στους χώρους αυτούς δραστηριοτήτων, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια.

3.Με βάση την εν λόγω νομοθεσία εκδόθηκαν ήδη οι εξής ΚΥΑ Πολιτισμού και Ναυτιλίας:

◊ ΥΠΠΟ/ΓΔΑΠΚ/ΔΙΠΚΑ/Φ41/176862/94489/11963/5535/2013, και

◊ ΥΠΠΑΙΘΠΑ/ΓΔΑΠ/ΔΙΠΚΑ/ΤΑΧ/Φ41/2013, με τις οποίες ιδρύθηκαν τα δύο πρώτα αρχαιολογικά καταδυτικά πάρκα στους κηρυγμένους ενάλιους αρχαιολογικούς χώρους της Μεθώνης και του Ναυαρίνου (ΦΕΚ/Β/2489/2013). Ήδη με προγραμματική σύμβαση του άρθρου 100 του ν.3852/2010 (ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗΣ) αμφότεροι οι ΕΕΑΧ Πύλου και Μεθώνης παραχωρήθηκαν από το Υπουργείο Πολιτισμού στον Δήμο Πύλου – Νέστορος, προκειμένου να υλοποιήσει εκεί τα δύο αρχαιολογικά καταδυτικά πάρκα.

◊ ΥΠΠΟΑ/ΓΔΑΠΚ/ΔΙΠΚΑ/ΤΠΚΑΧΜΑΕ/Φ53/12387/6960/772/240 (ΦΕΚ/Β/119/2015), Ίδρυση Ενάλιων Επισκέψιμων Αρχαιολογικών Χώρων -όροι, προϋποθέσεις λειτουργίας και επιτρεπόμενες δραστηριότητες εντός αυτών, σε θαλάσσιες περιοχές των Νήσων Σποράδων και στον Δυτικό Παγασητικό, Π.Ε. Μαγνησίας, Περιφέρειας Θεσσαλίας.

◊ ΥΠΠΟΑ/ΓΔΑΠΚ/ΔΙΠΚΑ/ΤΠΚΑΧΜΑΕ/Φ17/344762/203211/16908/4712/2015 (ΦΕΚ/Β/2655/2015), με την οποία ιδρύθηκαν 6 επισκέψιμοι αρχαιολογικοί χώροι σε θαλάσσιες περιοχές της Λαυρεωτικής – Μακρονήσου, της Περιφέρειας Αττικής.

◊ Το αρχικό σχέδιο της πρώτης από τις παραπάνω Υπουργικές Αποφάσεις και της σχετικής Απόφασης Παραχώρησης των θαλάσσιων χώρων από το Υπουργείο Πολιτισμού στον Δήμο Πύλου-Νέστορος, που αποτέλεσε το βασικό σχέδιο και για τις επόμενες, εκπονήθηκε από την «Δικηγορική Εταιρεία Αθηνών Δ. Μαρκάτος & Συνεργάτες» σε συνεργασία με τα αρμόδια στελέχη του Υπουργείου Πολιτισμού, με εντολή του Δήμου Πύλου – Νέστορος σύμφωνα με την υπ’ αριθ. 14480/6-7-2012 απόφαση ανάθεσης.

4.Παρά τις ανωτέρω ιδρυτικές Υπουργικές αποφάσεις, κανένας ΕΕΑΧ δεν έχει υλοποιηθεί και λειτουργήσει μέχρι σήμερα. Αυτό οφείλεται στο ότι, παρά την αντίθετη εισήγηση απο την πλευρά της παραπάνω δικηγορικής εταιρείας, το άρθρο 11 του ν.3409/2005 προβλέπει συνοδεία των επισκεπτών από δύτες φύλακες αρχαιοτήτων ή αρχαιολόγους, που κατά την ερμηνεία της Διοίκησης θα πρέπει να είναι δημόσιοι υπάλληλοι. Αυτό είναι ασφαλώς ανέφικτο αλλά και παράλογο, αφού δεν νοείται ούτε προβλέπεται για οποιονδήποτε αρχαιολογικό χώρο, οι ξεναγοί των χιλιάδων επισκεπτών να είναι υπάλληλοι αμειβόμενοι από το Δημόσιο.

5.Για την επίλυση του προβλήματος αυτού έχει ήδη συνταχθεί και υποβληθεί από την πλευρά του σωματείου μας στο Υπουργείο Πολιτισμού, σχέδιο νόμου με την εισηγητική του έκθεση για την τροποποίηση της συγκεκριμένης ρύθμισης κατά τρόπο αζήμιο για το Δημόσιο, ο οποίος εξασφαλίζει προστασία των επισκέψιμων ενάλιων αρχαίων μεγαλύτερη από την προβλεπόμενη για τους χερσαίους επισκέψιμους αρχαιολογικούς χώρους. Το υποβληθέν σχέδιο νόμου έχει εκπονηθεί από την «Δικηγορική Εταιρεία Αθηνών Δ. Μαρκάτος & Συνεργάτες» και παρατίθεται αυτούσιο σε άλλο σημείο της ιστοσελίδας του Τριαιναστέρα.